اصول بتن‌ریزی در هوای گرم | جلوگیری از ترک و افت مقاومت

بتن‌ریزی در هوای گرم (مطابق ACI 305R)

بتن‌ریزی در هوای گرم نیازمند کنترل دقیق دمای بتن (حداکثر ۳۵ درجه) و مدیریت تبخیر برای جلوگیری از ترک‌های انقباض پلاستیک است. استفاده از سنگدانه‌های خنک، یخ در آب اختلاط و الکل‌های آلیفاتیک جهت کاهش سرعت تبخیر، از راهکارهای حیاتی برای حفظ کارایی و جلوگیری از افت اسلامپ محسوب می‌شود. برنامه‌ریزی برای بتن‌ریزی در ساعات خنک شبانه‌روز و استفاده از کندگیرکننده‌ها، فرصت کافی برای پرداخت سطح را فراهم کرده و مانع از تشکیل درز سرد می‌گردد. در نهایت، عمل‌آوری بلافاصله پس از پرداخت نهایی جهت تضمین مقاومت فشاری ۲۸ روزه و دوام بلندمدت سازه بتنی الزامی است.

در حالی که شرایط آب و هوای گرم معمولاً در تابستان تجربه می‌شود، اما ترکیبِ دمای بالا، باد و رطوبت کم می‌تواند در هر زمانی منجر به بروز شرایطی شود که فرآیند بتن‌ریزی و پرداخت نهایی بتن را با مشکل مواجه کند.

این صفحه، راهنمایی‌هایی در مورد اثرات شرایط آب و هوای گرم بر خواص بتن و اقدامات احتیاطی که باید انجام شود ارائه می‌دهد؛ این موارد به‌ویژه در مورد سطوح بتنی گسترده (مانند دال‌ها و کف‌سازی‌ها) اهمیت دارد تا اثرات نامطلوب احتمالی هنگام بتن‌ریزی در این شرایط به حداقل برسد.

واژگان: هوای گرم، بتن‌ریزی، پرداخت بتن، رطوبت کم، اقدامات احتیاطی.

هوای گرم چیست؟

از نظر این برگه اطلاعاتی، هوای گرم به هر ترکیبی از عوامل زیر اطلاق می‌شود:

دمای محیطی بالا
رطوبت نسبی کم
سرعت بالای باد

استاندارد AS 1379 برای حداکثر دمای بتن در زمان تحویل، محدودیت ۳۵ درجه سانتی‌گراد را تعیین کرده است. با این حال، هنگامی که دمای هوا به بیش از ۳۰ درجه سانتی‌گراد افزایش می‌یابد، معمولاً توصیه می‌شود که اقدامات احتیاطی لازم صورت گیرد؛ به‌ویژه اگر باد گرم و خشک نیز در حال وزیدن باشد.

این اقدامات اولاً برای اطمینان از دمای قابل‌قبول بتن در نقطه تحویل، و ثانیاً برای جلوگیری از بروز مشکلاتی نظیر ترک‌های ناشی از انقباض پلاستیک و سفت شدن زودرس بتن انجام می‌شوند. وب‌سایت CCAA جزئیات مربوط به نحوه دسترسی به اپلیکیشن “CCAA Smart Concreting” را ارائه داده است که می‌تواند برای تخمین احتمال وقوع ترک‌های انقباض پلاستیک و در نتیجه نیاز به اتخاذ اقدامات احتیاطی مناسب مورد استفاده قرار گیرد.

اپلیکیشن “CCAA Smart Concreting” برای ترکیب اثرات دمای هوای محیط، رطوبت نسبی، سرعت باد و دمای تخمینی بتن استفاده می‌شود تا نرخ تبخیر آب از سطح بتن را محاسبه کند. به‌عنوان یک قاعده کلی، اگر نرخ تبخیر بیشتر از ۱ کیلوگرم آب در هر متر مربع از سطح بتن در ساعت (۱ kg/m^۲/h) باشد، باید اقدامات احتیاطی برای جلوگیری از خشک شدن زودرس و ترک‌های ناشی از انقباض پلاستیک انجام شود.

همچنین، نرخ تبخیر را می‌توان از معادله زیر [مطابق با استاندارد ACI 305R-10] محاسبه کرد:

E = 5 ([T_c + ۱۸]^۲.۵ – r [T_a + ۱۸]^۲.۵) (V + 4) × ۱۰^-۶

که در آن:
E = نرخ تبخیر (kg/m^۲/h)
r = حاصل تقسیم رطوبت نسبی بر ۱۰۰
T_a = دمای هوا (درجه سانتی‌گراد)
T_c = دمای بتن یا سطح آب (درجه سانتی‌گراد)
V = سرعت باد (کیلومتر بر ساعت)

نکته: اپلیکیشن “CCAA Smart Concreting” دمای تخمینی بتن را ۳ درجه سانتی‌گراد بالاتر از دمای محیط در نظر می‌گیرد.

توجه توجه : ترکیبِ دمای بالا، وزش باد و رطوبت کم می‌تواند منجر به ایجاد شرایطی شود که فرآیند بتن‌ریزی و پرداخت نهایی سطح بتن را با مشکلات جدی مواجه سازد.

اثرات شرایط آب و هوای گرم

بیشتر مشکلات مربوط به بتن‌ریزی در شرایط آب و هوای گرم به افزایش نرخ هیدراتاسیون سیمان در دماهای بالاتر و افزایش سرعت تبخیر رطوبت از بتن تازه مربوط می‌شود. ویژگی‌های بتن که ممکن است تحت تأثیر شرایط هوای گرم قرار گیرند عبارتند از:

■ زمان گیرش: با افزایش دمای بتن، زمان گیرش کاهش یافته و در نتیجه زمان موجود برای جای‌دهی، متراکم کردن و پرداخت نهایی بتن کم می‌شود (به شکل ۱ مراجعه شود).

■ کارایی و اسلامپ: دماهای بالاتر نرخ افت اسلامپ را در محل بتن‌ریزی افزایش می‌دهند و کارایی بتن را در یک زمان مشخص کاهش می‌دهند، مگر اینکه اقداماتی برای اصلاح این افت اسلامپ صورت گیرد (به شکل ۲ مراجعه شود). افزودن آب بیشتر به مخلوط بتن برای بهبود کارایی، مقاومت بتن را کاهش و نفوذپذیری را افزایش می‌دهد و در نهایت بر دوام بتن سخت‌شده تأثیر منفی می‌گذارد.

کاهش کارایی بتن تازه ساخته شده با درصد آب ثابت با افزایش دما تأثیر دمای عمل‌آوری بالا بر مقاومت فشاری بتن

■ مقاومت فشاری: نیاز بیشتر به آب و دمای بالاتر بتن می‌تواند منجر به کاهش مقاومت فشاری ۲۸ روزه شود. اگر برای حفظ یا بازیابی کارایی در دماهای بالا، آب بیشتری به مخلوط بتن اضافه شود، نسبت آب به سیمان افزایش یافته و منجر به از دست رفتن مقاومت بالقوه و دوام بتن می‌گردد. این امر همچنین ممکن است انقباض ناشی از خشک شدن بتن سخت‌هده را افزایش دهد. در مواردی که آب اضافه نشود، کاهش زمان گیرش و کارایی، پتانسیل تراکم نامناسب (عاملی کلیدی در مقاومت)، ایجاد درزهای سرد و پرداخت ضعیف سطح را افزایش می‌دهد.

واژگان کلیدی: هیدراتاسیون، زمان گیرش، افت اسلامپ، مقاومت فشاری، نسبت آب به سیمان، درز سرد.

به حداقل رساندن اثرات شرایط هوای گرم

■ کنترل دمای بتن: استاندارد AS 1379 الزامی می‌دارد که دمای بتن در نقطه تحویل باید در محدوده ۵ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد باشد. در دماهای محیطی بالا، تأمین‌کننده باید اقدامات احتیاطی لازم را انجام دهد تا اطمینان حاصل شود که دمای بتن در محدوده مجاز باقی می‌ماند. گزینه‌های متعددی برای کنترل دمای بتن وجود دارد، از جمله تنظیم دمای اجزای تشکیل‌دهنده و یا خنک‌سازی مخلوط بتن.

میزان حساسیت دمای یک مخلوط بتن معمولی نسبت به اجزای آن را می‌توان با فرمول زیر (بر اساس پیوست A استاندارد ACI 305R-10 و با فرض یک طرح اختلاط معمولی با ۴۰۰ کیلوگرم در متر مکعب سیمان تیپ GP) نشان داد:

T = 0.13 T_c + ۰.۶۷ T_a + ۰.۲۰ T_w

که در آن:
T = دمای بتن
T_c = دمای سیمان
T_a = دمای سنگدانه‌ها
T_w = دمای آب اختلاط

از آنجایی که سنگدانه‌ها (درشت و ریز) بخش عمده‌ای از جرم بتن را تشکیل می‌دهند و بالاترین ظرفیت حرارتی را دارند، بیشترین تأثیر را بر دمای اولیه بتن تازه مخلوط شده می‌گذارند. متأسفانه کنترل دمای سنگدانه‌ها دشوارترین بخش کار است. مجموعه‌ای از فرمول‌های مفید برای تخمین دمای بتن از روی دمای اجزای آن در پیوست A استاندارد ACI 305R-10 موجود است.

ایجاد سایه‌بان بر روی دپوی مصالح و یا خیس نگه داشتن آن‌ها با آب‌پاش و آب سرد می‌تواند مفید باشد. نگهداری در سیلوهایی که برای کاهش جذب گرمای خورشید با رنگ سفید رنگ‌آمیزی شده‌اند نیز کمک‌کننده خواهد بود. آب اختلاط بیشترین پتانسیل را برای کاهش دما دارد، به‌ویژه با افزودن یخ خرد شده به آن، زیرا گرمای نهان یخ به مراتب بالاتر از آب است. دمای سیمان معمولاً به دلیل گرمای ویژه پایین و جرم نسبتاً کم آن در مخلوط، نقش تعیین‌کننده‌ای در دمای بتن تازه ندارد.

تزریق نیتروژن مایع به بتن در حین اختلاط نیز روش دیگری است که می‌توان از آن بهره برد. انرژی گرمایی نهان هنگام تبدیل مایع به گاز، بتن را به شدت خنک می‌کند بدون آنکه اثر مخرب شناخته‌هده‌ای بر بتن داشته باشد. شایان ذکر است که این فرآیند معمولاً تنها در پروژه‌های بزرگ که شامل ساخت المان‌های بتنی حجیم است، اقتصادی می‌باشد.

■ افزودنی‌ها: انواع مختلف افزودنی‌های شیمیایی می‌توانند در شرایط هوای گرم مفید باشند. کاهنده‌های آب (روان‌کننده‌ها) را می‌توان برای کاهش محتوای آب یا کمک به کارایی بتن استفاده کرد. این کار امکان بتن‌ریزی و تراکم سریع را فراهم کرده و اثرات مثبتی بر مقاومت نهایی و دوام بتن دارد.

افزودنی‌های کندگیرکننده می‌توانند زمان اضافی برای بتن‌ریزی و پرداخت نهایی سطوح فراهم کنند. اما با توجه به خشک شدن سریع سطح بتن، در استفاده از کندگیرکننده‌ها باید احتیاط کرد؛ زیرا ممکن است سطح بتن آماده پرداخت به نظر برسد، اما لایه‌های زیرین به دلیل وجود کندگیرکننده هنوز پلاستیک (خمیری) باشند. این موضوع می‌تواند منجر به احساس “اسفنجی” بودن زیر پا در هنگام پرداخت و احتمالاً ترک‌خوردگی سطح نهایی شود. همچنین ممکن است بر یکنواختی سطح نهایی تأثیر بگذارد و باعث ایجاد “موج” در تراز سطح گردد.

■ نوع سیمان: انتخاب یک نوع سیمان خاص می‌تواند مزایای بیشتری به همراه داشته باشد. استفاده از سیمان‌هایی با نرخ هیدراتاسیون پایین‌تر (مانند تیپ LH یا سیمان‌های آمیخته با مواد جایگزین سیمانی SCM) که نرخ تولید حرارت کمتری دارند، می‌تواند زمان اضافی برای بتن‌ریزی و پرداخت فراهم کند، دمای بتن را کاهش داده و خطر ترک‌خوردگی حرارتی را هنگام خنک شدن بتن تقلیل دهد.

■ مقدار سیمان: افزایش دمای ناشی از هیدراتاسیون یک نوع سیمان خاص در بتن، با مقدار سیمان موجود در مخلوط نسبت مستقیم دارد. بنابراین، مقدار سیمان باید دقیقاً به اندازه‌ای محدود شود که برای تأمین مقاومت و دوام مورد نیاز است.

اقدامات احتیاطی در شرایط هوای گرم

■ کلیات: مشکلات معمولاً زمانی بروز می‌کنند که پرسنل کارگاه از تأثیر شرایط آب و هوایی آگاه نیستند و یا شرایط جوی در حین بتن‌ریزی و پرداخت تغییر می‌کند. پاسخ‌های بداهه و بدون برنامه به تغییرات غیرمنتظره توصیه نمی‌شود، زیرا خسارات ناشی از اثرات کنترل‌نشده هوای گرم ممکن است هرگز به‌طور کامل جبران نشود.

اولین گزینه‌ای که باید در شرایط نامساعد هوای گرم در نظر گرفته شود، تعویق یا عدم تعویق بتن‌ریزی است. اغلب بهتر است منتظر ماند تا اینکه ریسک تعمیرات پرهزینه یا حتی جایگزینی کارهای معیوب و نارضایتی مشتریانی که به دنبال خسارت هستند را به جان خرید. اگر قرار است کار ادامه یابد، برنامه‌ریزی درست از انتخاب دقیق مصالح گرفته تا دستورالعمل‌های کاری هوای گرم برای به حداقل رساندن ریسک‌های مربوطه ضروری است.

■ برنامه‌ریزی: یک پروژه موفق و منظم در هوای گرم، نتیجه برنامه‌ریزی دقیق و همه‌جانبه است. برنامه‌ریزی برای شرایط هوای گرم به دلیل اثرات بالقوه بر بتن تازه و بتن تازه ریخته شده ضروری است. برای بتن در حالت پلاستیک، این اثرات شامل افزایش نیاز به آب، خطر ترک‌خوردگی انقباض پلاستیک، افت اسلامپ بیشتر، گیرش سریع‌تر و دشواری در کنترل مقدار حباب هوای عمدی است. برای بتن سخت‌شده نیز این موارد شامل کاهش مقاومت، کاهش دوام و افزایش انقباض ناشی از خشک شدن می‌باشد.

■ در حالی که طراح یا مشخص‌کننده فنی ممکن است برخی موارد لیست زیر را کنترل کند، همیشه امکان پیش‌بینی دقیق زمان و شرایط جوی اجرای کار وجود ندارد. بنابراین سازندگان و پیمانکاران فرعی نیز باید نسبت به تمام احتمالات هوشیار باشند، مواردی نظیر:

در جاهایی که احتمال می‌رود شرایط هوای گرم مشکل‌ساز شود، در اسرع وقت با تأمین‌کننده بتن مشورت کنید.
تجهیزات و نیروی انسانی جایگزین (رزرو) برای تمام مراحل در اختیار داشته باشید.

اقدامات احتیاطی در شرایط هوای گرم

در جاهایی که احتمال می‌رود شرایط هوای گرم مشکل‌ساز شود، در اسرع وقت با تأمین‌کننده بتن مشورت کنید.
تجهیزات و نیروی انسانی جایگزین (رزرو) برای تمام مراحل در اختیار داشته باشید.

■ از بزرگترین اندازه و بیشترین مقدار سنگدانه درشت که با شرایط پروژه سازگاری دارد، استفاده کنید. زمانی که این کار انجام شود و طرح اختلاط به درستی طراحی شده باشد، به حداقل رساندن تمایل بتن به ترک‌خوردگی نیز کمک خواهد کرد.

■ هنگام تعیین مقدار اسلامپ مورد نیاز برای بتن، اثرات هوای گرم بر توانایی جای‌دهی و پرداخت نهایی بتن را در نظر بگیرید.

■ برنامه بتن‌ریزی را برای خنک‌ترین ساعات روز تنظیم کنید و در صورت امکان، بتن‌ریزی را برای شب برنامه‌ریزی نمایید.

■ حداکثر دمای مجاز بتن در هنگام تحویل را مشخص کنید تا تأمین‌کننده بتواند برای خنک‌سازی مصالح در صورت نیاز برنامه‌ریزی کند.

■ از تأخیر در تمامی مراحل کار خودداری کنید.

■ مکان درزهای اجرایی را از قبل و با در نظر گرفتن شرایط اضطراری هوای گرم تعیین کنید.

■ فاصله درزهای انقباضی (کنترلی) را کمی کمتر از فواصل معمول در دمای پایین در نظر بگیرید.

■ از سایه‌بان‌ها یا بادگیرها استفاده کنید.

■ ساخت دال‌های داخلی (روی زمین) را تا زمان برپا شدن دیوارها و اجرای سقف به تأخیر بیندازید.

■ به سرعت بتن‌ریزی توجه داشته باشید. آماده باشید تا هرگونه تغییر در برنامه زمانی را که با پیشرفت کار لازم می‌شود، بلافاصله به تأمین‌کننده بتن اطلاع دهید.

■ همواره مقداری مواد تأخیرانداز تبخیر (الکل آلیفاتیک) در کارگاه داشته باشید تا در صورت نیاز از آن استفاده کنید.

■ تولید بتن: مسئولیت تأمین‌کننده بتن، تولید و تحویل بتن مطابق با استاندارد AS 1379 است. روش‌های زیر می‌تواند توسط تأمین‌کننده برای کمک به بتن‌ریزی در هوای گرم استفاده شود:

سایه‌بانی بر روی دپوی سنگدانه‌ها، اشباع کردن سنگدانه‌ها با آب خنک از قبل برای خنک‌سازی تبخیری، یا خنک کردن آن‌ها به روش‌های دیگر.
رنگ‌آمیزی میکسر و مخازن ذخیره به رنگ سفید برای به حداقل رساندن جذب گرمای خورشید.
استفاده از یخ به عنوان بخشی از آب اختلاط یا خنک کردن بتن با نیتروژن مایع.
تنظیم مواد افزودنی مورد استفاده در صورت لزوم.
اصلاح طرح اختلاط بتن برای در نظر گرفتن افت سریع‌تر اسلامپ در طول حمل و تحویل بتن.

■ تحویل و تخلیه: تأخیر در تحویل می‌تواند بهترین روش‌های اختلاط را بی‌اثر کند. تأمین‌کننده بتن باید یک برنامه دقیق و بدون تأخیر برای تحویل بتن به محل پروژه تنظیم نماید. روش‌های پیشنهادی شامل موارد زیر است:

به حداقل رساندن زمان حمل از کارخانه بچینگ و اجتناب از توقف‌های غیرضروری.
اجتناب از اختلاط طولانی‌مدت. تراک‌میکسرها باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن پس از اضافه شدن آب به مخلوط، تخلیه شوند.
در پروژه‌های بزرگ، استفاده از ایستگاه بچینگ مستقر در کارگاه (Job-site plant) را مدنظر قرار دهید.
به هیچ وجه نباید در محل کارگاه به بتن آماده آب اضافه شود، مگر اینکه بخشی از مقدار مجاز آب برای رسیدن به نسبت آب به سیمان و اسلامپ مشخص‌شده در طرح اختلاط باشد.

■ جای‌دهی و پرداخت (Finishing): برای موفقیت در این مرحله، ایجاد محیطی که کارگران و تجهیزات بتوانند به خوبی عمل کنند و بتن در برابر گرم شدن یا خشک شدن سریع محافظت شود، ضروری است. به عنوان مثال:

برنامه‌ریزی بتن‌ریزی برای ساعات خنک روز مانند اوایل صبح یا اواخر بعد از ظهر. در برخی پروژه‌ها، بتن‌ریزی در شب (در صورت اجازه) مزیت بیشتری دارد.
آماده‌سازی تمامی قالب‌ها، تجهیزات و نیروهای انسانی پیش از رسیدن اولین محموله بتن.
استفاده از سایه‌بان و بادگیر.
خنک نگه داشتن تمامی تجهیزاتی که با بتن در تماس هستند (شوت‌ها، نوار نقاله‌ها، لوله‌های پمپ، لوله‌های ترمی، میلگردها و فرغون‌ها). محافظت از این وسایل در برابر نور مستقیم خورشید کمک‌کننده است؛ در غیر این صورت با پاشش آب آن‌ها را خنک کنید.
در دال‌هایی که لایه بخاربند (Vapour barrier) ندارند، پیش از بتن‌ریزی بستر (Sub-grade) را مرطوب کنید.
استفاده از آب خنک برای مرطوب کردن قالب‌های جانبی دال‌ها یا دیوارها.

استفاده از دماسنج برای پایش دمای بتن تحویلی و درخواست اصلاحات از کارخانه در صورت لزوم.
آمادگی برای گیرش سریع‌تر بتن و کوتاه‌تر بودن زمان پرداخت نهایی.
اطمینان از اینکه “جبهه بتن‌ریزی” در دال‌ها به حداقل برسد و محموله‌های جدید سریعاً اضافه شوند. در صورت بروز تأخیر، جبهه بتن‌ریزی را در برابر تبخیر محافظت کنید.
تمام عملیات را با سرعت انجام دهید، اما از پرداخت زودهنگام دال (زمانی که هنوز آبِ انداختن روی سطح است) پرهیز کنید.
اطمینان حاصل کنید که اسپری تأخیرانداز تبخیر (الکل آلیفاتیک) موجود باشد و در صورت نیاز پیش از عملیات پرداخت استفاده شود.

■ کنترل تبخیر: در تمامی مراحل، از سطح دال‌های بتنی در برابر تبخیر بیش از حد و خشک شدن زودرس با استفاده از مواد تأخیرانداز تبخیر مانند الکل آلیفاتیک محافظت کنید. الکل‌های آلیفاتیک بر روی سطح بتن تازه ریخته شده و تراز شده (شمشه شده) اعمال می‌شوند و یک لایه فیلم شیمیایی تشکیل می‌دهند.

این لایه، نرخ تبخیر آب از سطح بتن را کاهش می‌دهد. با کنترل خشک شدن زودرس لایه سطحی، تمایل بتن به انقباض و وقوع ترک‌های انقباض پلاستیک کاهش یافته یا حذف می‌شود. مزایای استفاده از الکل‌های آلیفاتیک بدون تأثیر بر هیدراتاسیون سیمان یا زمان گیرش بتن به شرح زیر است:

بهبود کارایی سطح و در نتیجه افزایش بهره‌وری پروژه و نیروی کار.
بهبود پرداخت سطح که منجر به افزایش دوام، مقاومت در برابر سایش و مقاومت در برابر نفوذ آلاینده‌های موجود در آب می‌شود.
کمک به حذف روش مخرب «خیس کردن سطح» یا پاشیدن آب روی نقاط خشک در حین ماله کشی، که مانع از بروز مشکل پودر شدن سطح (Dusting) می‌شود.
کاهش چشمگیر «پوسته شدن سطح» ناشی از خشک شدن سریع. پوسته شدن می‌تواند باعث ایجاد ترک شود، به‌ویژه در پرداخت‌های بتن دکوراتیو (استامپی).
کاهش ریسک پرداخت زودهنگام با اجازه دادن به بتن برای گیرش مناسب در تمام عمق. یک لایه سطحی خشک ممکن است به اشتباه نشان‌دهنده گیرش بتن باشد، در حالی که لایه‌های زیرین هنوز پلاستیک هستند و منجر به اثر «بتن اسفنجی» در حین پرداخت و ناهمواری سطح می‌شوند.
حذف تقریباً کامل تبخیر نامتقارن از سطح.

الکل‌های آلیفاتیک به‌طور متوسط پوششی معادل ۶۰ تا ۸۰ متر مربع به ازای هر لیتر دارند. از آنجایی که میزان رقیق‌سازی بسته به محصول خاص متفاوت است، نرخ مصرف باید همیشه مطابق با مشخصات سازنده باشد.

در شرایط آب و هوایی نامساعد یا شدید، یا در موقعیت‌هایی که سطح کار می‌شود (و لایه محافظ شکسته می‌شود)، ممکن است نیاز باشد الکل آلیفاتیک چندین بار برای حفظ پوشش مؤثر (مثلاً بعد از ماله برقی یا ماله دستی) مجدداً اعمال شود. در شرایط بسیار حاد، ممکن است ۵ تا ۶ بار یا بیشتر برای جلوگیری از خشک شدن سریع سطح در زمان گیرش بتن و خروج آبِ انداختن، نیاز به اجرا باشد.

اکثر الکل‌های آلیفاتیک حاوی یک «رنگ موقت» هستند تا پایش میزان پوشش‌دهی را تسهیل کنند. این رنگ تأثیری بر مقاومت یا رنگ نهایی بتن ندارد.